قانون مدنی – در اشخاص – در نگاهداري و تربيت اطفال‌

0

قانون مدنی – در اشخاص – در اولاد

در نگاهداري و تربيت اطفال‌

ماده 1168 – نگاهداري اطفال هم حق و هم ‌تكليف ابوين است‌.

  1. از نتايج تکليف بودن حضانت:1)بي اعتبار قرارداد راجع به واگذاري يا اسقاط آن و پرداخت وجه التزام از سوي پدر و مادر است؛ هم چنين سبب مي شود تا مکلف در برابر ديگران مسؤول اعمال طفل قرار گيرد.(ماده7 ق.م.م.)؛ 3)مستنکف را بتوان الزام کرد (ماده1172 ق.م.م.)
  2. اختياري که در اين باره به پدر و مادر داده شده است چهره تکليف نيز دارد و بايد به مصلحت طفل به کار برده شود.
  3. شناسايي حق حضانت براي پدر و مادر مانع از اين است که دادگاه بتواند، جز در مواردي که قانون مقرر کرده است، آنان را از اين حق محروم سازد(ماده 1175 ق.م.) هم چنين، پدر و مادر مي توانند اجراي حق خود را از دادگاه بخواهند.
  4. همين که فرزند رشيد شود حق حضانت نيز مانند ولايت پايان مي پذيرد، زيرا ديگر نمي توان او را «طفل» ناميد يا وجود اين، تکليف حضانت در دوران انتقالي(پايان دوره تحصيل) ممکن است ادامه يابد. رک. ش394.
  5. پدر و مادر نمي توانند در قبال اجراي تکليف خود بر حضانت دستمزد بگيرند.
  6. در مورد شير دادن طفل از سوي مادر. رک.ماده1176 ق.م.
  7. خارج کردن طفل از کشور بدون رضايت والدين يا اجازه دادگاه (در موارد ضروري) ممنوع است. رک. تبصره ماده14 قانون حمايت خانواده.
  8. هرگاه مصلحت کودک ايجاب کند و سلامت و تربيت او در خطر افتد، دادگاه مي تواند نگاهداري از طفل را به ديگري بسپارد.

ماده 1169 – براي حضانت و نگهداري طفلي كه ابوين او جدا از يكديگر زندگي مي كنند، مادر تا سن هفت سالگي اولويت دارد و پس از آن با پدر است. (اصلاحي 8/9/1382).

تبصره – بعد از هفت سالگي در صورت حدوث اختلاف، حضانت طفل با رعايت مصلحت كودك به تشخيص دادگاه مي باشد. (الحاقي 8/9/1382)

ماده 1169-براي نگاهداري طفل مادر تا دو سال از تاريخ ولادت او اولويت خواهد داشت. پس از انقضاء اين مدت حضانت با پدر است مگر نسبت به اطفال اناث که تا سال هفتم حضانت آن ها با مادر خواهد بود( مصوب 19/1/1314)

  1. حق تقدم پدر و مادر در حضانت از فرزند پس از انحلال نکاح نيز باقي است و نمي توان ادعا کرد که پس از جدايي زن و شوهر دادگاه اختيار کامل دارد تا طفل را به هر کدام که مي خواهد يا به ديگري بسپارد.(ماده1175 ق.م.) . تمايل حقوق دانان کنوني بر اين است که مصلحت طفل مهم ترين عامل تصميم گيري درباره وضع او است، بدون اين که حق تقدم پدر و مادر بر ديگران نيز از ياد برده شود: يعني، محروم ساختن آنان از حضانت طفل به ديگري دفع ضرر تحمل ناپذير ممکن است نه براي جلب منفعت بيش تر (ماده1173 ق.م.) .
  2. در صورت فوت پدر و مادر، حضانت از طفل با ولي قهري او يعني جد پدري است و بعد از فوت او نيز وصي منصوب از طرف جد اين وظيفه را به عهده دارد. رک.ماده79 ق.ا.ح- مواد1173 و1188 ق.م.

ماده 1170 – اگر مادر در مدتي كه حضانت طفل با او است مبتلا به ‌جنون شود يا به ديگري شوهر كند حق حضانت با پدر خواهد بود.

  1. 1. جنون پدر نيز در حکم جنون مادر است و سبب سقوط حق حضانت مي شود.
  2. جنون در ماده1170 ق.م. اعم از جنون دايمي و ادواري است، مگر اين که جنون استمرار نداشته باشد يا چندان زودگذر و نادر که در عرف نتوان شخص را ديوان ناميد.
  3. شوهر کردن مادر به ديگري حق تقدم او را نسبت به پدر از بين مي برد و پس از فوت پدر حضانت در هر حال با مادر است و شوهر کردن در آن اثر ندارد.
  4. کفر مانع حضانت است، هر چند بر آن تصريح نشده است.پس، اگر مرد مسلماني با زن مسيحي ازدواج کند و پس از بچه دار شدن زن و شوهر از هم جداشوند، حضانت با پدر است و درباره ترديدهايي که در اين زمينه به ذهن مي رسد.
  5. ناتواني در نگاهداري کودک، ابتلاء به بيماري هاي ساري، انحطاط، اخلاقي و خشونت خارج از حد متعارف، پس از تشخيص دادگاه و به حکم آن مرجع، مي تواند مانع حضانت شود.

ماده 1171 – در صورت فوت يكي از ابوين حضانت طفل با آن كه زنده ‌است خواهد بود هر چند متوفي پدر طفل بوده و براي او قيّم معيّن‌ كرده باشد. (رک. قانون واگذاري حق حضانت فرزندان صغير يا محجور به مادران آنها مصوب 8 دي ماه1360)

1.حکم ماده1171 ق.م. در موردي هم که پس از فوت پدر ولايت به جد پدري مي رسد قابل اجراء است.

  1. در صورت فوت پدر و مادر حضانت به جد پدري و در صورت نبودن او به وصي واگذار مي شود. ولي، هرگاه از اين گروه کسي نباشد، حضانت با قيم منصوب دادگاه است. در تعيين صلاحيت مقدم هستند (ماده1232 ق.م.)

ماده 1172 – هيچ يك از ابوين حق ندارند در مدتي كه حضانت طفل به‌ عهده آنهاست از نگاهداري او امتناع كنند، در صورت امتناع يكي ازابوين‌، حاكم بايد به تقاضاي ديگري يا تقاضاي قيم يا يكي از اقربا و يا به تقاضاي مدعي‌العموم‌، نگاهداري طفل را به هر يك از ابوين كه‌حضانت به عهده اوست الزام كند و در صورتي كه الزام ممكن يا مؤثر نباشد حضانت را به خرج پدر و هرگاه پدر فوت شده باشد به ‌خرج مادر تأمين كند.

  1. هزينه نگاهداري و تربيت طفل با نفقه اقارت از يک سنخ ولي وسيع تر از آن است: کودکي که توانايي کار کردن را دارد، ليکن تامين رسد روحي و ادامه تحصيل او مانع کار کردن است، مي تواند از پدر نفقه بگيرد.
  2. پدر يا مادري که نگاهداري طفل به عهده او است، نمي تواند از بابت خدماتي که در اجراي تکليف خود انجام مي دهد از ديگري دستمزد بخواهد.
  3. تکليف پرداختن هزينه نگاهداري مشروط بر اين است که کودک از نظر مالي نياز به آن داشته باشد.
  4. براي الزام به حضانت دادگاه مي تواند جريمه مالي بر طبق ماده729 ق.آ.د.م. معين کند.

ماده 1173 – هرگاه در اثر عدم مواظبت يا انحطاط اخلاقي پدر يا مادري‌كه طفل تحت حضانت اوست‌، صحت جسماني و يا تربيت اخلاقي ‌طفل در معرض خطر باشد، محكمه مي‌تواند به تقاضاي اقرباي ‌طفل يا به تقاضاي قيّم او يا به تقاضاي رئيس حوزة قضائي‌ هر تصميمي راكه براي ‌حضانت طفل ‌مقتضي ‌بداند، اتخاذ كند.

موارد ذيل از مصاديق عدم مواظبت و يا انحطاط اخلاقي هريك ‌از والدين است ‌:

  1. اعتياد زيان‌آور به الكل‌، مواد مخدر و قمار.
  2. اشتهار به فساد اخلاق و فحشا.
  3. ابتلا به بيماري‌هاي رواني با تشخيص پزشكي قانوني‌.
  4. سوء استفاده از طفل يا اجبار او به ورود در مشاغل ‌ضد اخلاقي مانند فساد و فحشا، تكدي‌گري و قاچاق .
  5. تكرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف‌.

ماده 1173 ـ هرگاه در اثر عدم مواظبت يا انحطاط اخلاقي پدر يا مادري‌كه طفل تحت حضانت اوست‌صحت جسماني و يا تربيت اخلاقي ‌طفل در معرض خطر باشد، محكمه مي‌تواند به تقاضاي اقرباي ‌طفل يا به تقاضاي قيّم او يا به تقاضاي مدعي العموم، هر تصميمي راكه براي ‌حضانت طفل‌مقتضي ‌بداند اتخاذ كند.(مصوب 19/1/1314).

  1. دادگاه مي تواند از مفاد ماده1173 براي عدم رعايت حق تقدم پدر يا مادر در حضانت و ضم امين به ولي قهري(ماده1184 ق.م.) استفاده کند.
  2. براي ديدن موانع حضانت.

قانون مربوط به حق حضانت

مصوب 22/4/1365

ماده واحده- چنانچه به حکم دادگاه مدني خاص يا قائم مقام آن دادگاه، حضانت طفل به عهده کسي قرار گيرد و پدر و مادر و يا شخص ديگري مانع اجراي حکم شود و يا از استرداد طفل امتناع ورزد، دادگاه صادرکننده حکم وي را الزام به عدم ممانعت يا استرداد طفل مي نمايد و در صورت مخالفت به حبس تا اجرای حکم محکوم خواهدشد.

قانون فوق مشتمل بر ماده واحده در جلسه روز يکشنبه بيست و دوم تيرماه يک هزار و سيصد و شصت و پنج مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 26/4/1365 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است.

قانون واگذاري حق حضانت فرزندان صغير يا محجور به مادران آن ها مصوب 6/5/1364

ماده واحده- حضانت فرزندان صغير يا محجوري که پدرانشان به مقام والاي شهادت رسيده و يا فوت شده باشند با مادران آن ها خواهد بود و هزينه متعارف زندگي اين فرزندان چنانچه از اموال خودشان باشد در اختيار ولي شرعي است و اگر از طريق بودجه دولت يا از بنياد شهيد پرداخت مي شود در اختيار مادرانشان قرار مي گيرد مگر آن که دادگاه صالح در موارد ادعاي عدم صلاحيت مادر حکم به عدم صلاحيت بکند.

تبصره1- مقصود از محجور در اين قانون مجنون يا سفيهي است که حجرش متصل به صغر باشد.

تبصره2-ازدواج مادراني که در ماده واحده ذکر شده است مانع از حق حضانت آن ها نمي گردد.

تبصره3-حدود هزينه متعارف توسط دادگاه معين و به مادر يا نماينده قانوني او پرداخت خواهد شد.

تبصره4-در مواردي که تعيين حدود هزينه متعارف يا عدم صلاحيت مادر به فرزندان شهدا در دادگاه مطرح باشد بنياد شهيد موظف است کارشناس خود را به دادگاه معرفي کند.

قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و چهار تبصره در جلسه روز يکشنبه ششم مردادماه يک هزار وسي صد و شصت وچهار مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 13/5/1364 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است.

ماده 1174 – در صورتي كه به علت طلاق يا به هر جهت ديگر ابوين طفل‌در يك منزل سكونت نداشته باشند هر يك از ابوين كه طفل تحت ‌حضانت او نمي‌باشد حق ملاقات طفل خود را دارد تعيين زمان و مكان ملاقات و ساير جزئيات مربوطه به آنها در صورت اختلاف ‌بين ابوين با محكمه است‌. (رک. تبصره ماده14 قانون حمايت خانواده)

  1. 1. اجداد پدري و مادري، به ويژه جد پدري، نيز حق ملاقات با نواده خود را دارند. در هر مورد که دادگاه ملاقات باساير خويشان، به ويژه برادران و خواهران طفل را ضروري يا مفيد بداند، مي تواند سرپرست او را به فراهم آوردن وسايل آن مجبو رسازد.
  2. تبصره ماده14 ق.ح.خ. خارج کردن طفل را از کشور بدون رضايت والدين يا اجازه داداه ممنوع ساخته است و به کسي که حضانت با او است اجازه نمي دهد که جز با شرايط ياد شده محل سکونت طفل را تغيير دهد.

ماده 1175 – طفل را نمي‌توان از ابوين و يا از پدر و يا از مادري كه‌ حضانت با اوست گرفت مگر در صورت وجود علت قانوني‌. (رک. ماده1173 ق.م.)

ماده 1176 – مادر مجبور نيست كه به طفل خود شير بدهد مگر درصورتي كه تغذيه طفل به غير شير مادر ممكن نباشد.

  1. اگر مادر بخواهد از حق شيردادن به طفل استفاده کند، پدر يا مقام عمومي نمي تواند مانع او شود، مگر به استناد دفع ضرر از طفل(ماده1173 ق.م.) و اين منع نيز بايد به حکم دادگاه باشد.
  2. اختيار مادر نسبت به شيردادن فرزند خود مشروط بر اين است که تغذيه او به وسايل ديگر ممکن باشد: هرگاه از نظر پزشکي شيرمادر تنها وسيله تغذيه طفل باشد يا به دليل عسرت پدر و مادر يا حوادث قهري امکان تهيه شيرخشک يا غذاي مناسب ديگر ممکن نباشد، شيردادن از تکاليف مادر است و مي توان اجبار او را از دادگاه خواست و در صورتي که ضرري به طفل رسد مسؤول است.

ماده 1177 – طفل بايد مطيع ابوين خود بوده و در هر سني كه باشد بايد به آنها احترام كند.

  1. پدر و مادرمي توانند کودک را مجبور سازند که در محل انتخاب شده آنان سکونت کند و به حکم دادگاه او را به خانه پدري بازگردانند.

هم چنين است اختيار پدر يا مادري که به تنهايي حضانت را به عهده دارد.

ماده 1178 – ابوين مكلف هستند كه در حدود توانايي خود به تربيت ‌اطفال خويش برحسب مقتضي اقدام كنند و نبايد آنها را مهمل ‌بگذارند.

  1. 1. يکي از نتايج اين تکليف مسؤوليت خسارات ناشي از نقص تربيت به ديگران است.
  2. تربيت طفل را پدر و مادر به اشتراک به عهده دارند و حق تقدم مادر ويژه نگاهداري است. با وجود اين، در اختلاف سليقه ها، از نتايج رياست شوهر بر خانواده، تقدم اراده او است.

ماده 1179 – ابوين حق تنبيه طفل خود را دارند ولي به استناد اين حق ‌نمي‌توانند طفل خود را خارج از حدود تأديب‌، تنبيه نمايند.

  1. به موجب بند 1 ماده59 قانون مجازات اسلامي، در بيان اعمالي که جرم محسوب نمي شود:«اقدامات والدين و اولياء قانوني و سرپرستان صغار و محجورين که به منظور تاديب و حفاظت آن ها شود، مشروط به اين که اقدامات مزبور در حد متعارف، تاديب و محافظت باشد». بدين ترتيب، مرز حق تنبيه را دو عامل معين مي کند:1)دروني(قصد تنبيه و محافظت)، 2)بيروني(اندازه متعارف) پس، آنچه به منظور ايذاء و انتقام جويي و لجبازي انجام پذيرد يا چگونگي و اندازه آن از حدود متعارف خارج شود نامشروع است .

 

برای خرید و دانلود تمام متن قانون مدنی در یک فایل قابل ویرایش روی لینک زیر کلیک کنید :

10,000 ریال – خرید
ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

کد امنیتی *