http://teshinpe.com
اطلاعات عمومی و حرفه ای قوانین جمهوری اسلامی ایران

آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها ، انهار ، مسیل ها

58

 

آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها ، انهار ، مسیل ها ، مرداب ها ، برکه های طبیعی و شبکه های آبرسانی ، آبیاری و زهکشی

ماده 1 – اصطلاحات مندرج در این آیین نامه از نظر اجرای مقررات آن در معانی ذیل به کار می رود :

الف) رودخانه : مجرایی است طبیعی که آب به طور دایم یا فصلی در آن جریان داشته باشد .

ب) نهر طبیعی : مجرایی است که آب به طور دایم یا فصلی در آن جریان داشته و دارای حوضه آبریز مشخصی نباشد .

پ) نهر سنتی : مجرای آبی است که به وسیله اشخاص به صورت غیر مدرن احداث شده باشد .

ت) مرداب : زمین باتلاقی ، مسطح و پستی است که دارای یک یا تعدادی آبراهه باشد و معمولاً در مد بزرگ دریا زیر آب رود ، همچنین اراضی پستی که در مناطق غیرساحلی در فصول بارندگی و سیلاب غرقاب شده و معمولاً در تمام سال حالت باتلاقی داشته باشد .

ث) برکه : اراضی پستی است که در اثر جریان سطحی و زیرزمینی آب در آنها جمع شده و باقی می ماند .

ج) مسیل متروک : مجرایی طبیعی است که تحت تأثیر عوامل طبیعی یا غیرطبیعی ، امکان حدوث سیلاب در آن وجود نداشته باشد .

چ) شبکه های آبیاری و زهکشی و کانال ها : مجاری مستحدثه ای هستند که به منظور آبرسانی ، سالم سازی اراضی و یا انتقال آب ایجاد شده یا می شوند .

ح) بستر : آن قسمت از رودخانه ، نهر یا مسیل است که در هر محل با توجه به آمار هیدرولوژیک و داغاب و حداکثر طغیان با دوره برگشت 25 ساله به وسیله وزارت نیرو یا شرکت های آب منطقه ای تعیین می شود .

در مناطقی که ضرروت ایجاب می نماید سیلاب با دوره برگشت کمتر یا بیشتر از 25 سال ملاک محاسبه قرار گیرد ، سازمان های آب منطقه ای حسب مورد با ارائه نقشه های مربوط و توجیهات فنی از حوزه ستادی وزارت نیرو مجوز لازم را اخذ خواهند نمود .

تغییرات طبیعی بستر رودخانه ها ، مسیل ها یا انهار طبیعی در بستر سابق تأثیری نداشته و بستر سابق کماکان در اختیار حکومت اسلامی است ، لیکن حریم برای آن منظور نخواهد شد .

خ) حریم : آن قسمت از اراضی اطراف رودخانه ، مسیل ، نهرطبیعی یا سنتی ، مرداب و برکه های طبیعی است که بلافاصله پس از بستر قرار دارد و به عنوان حق ارتفاق برای کمال انتفاع و حفاظتی کمی و کیفی آنها لازم است و طبق مقررات این آیین نامه توسط وزارت نیرو یا شرکت های آب منطقه ای تعیین می گردد .

حریم انهار طبیعی ، رودخانه ها و مسیل ها ( اعم از این که آب دایم یا فصلی داشته باشند ) و مرداب ها و برکه های طبیعی برای عملیات لایروبی و بهره برداری ، از یک تا بیست متر و برای حفاظت کیفی آب رودخانه ها ، انهار طبیعی و برکه ها تا یک صد و پنجاه متر (تراز افقی) از منتهی الیه بستر خواهد بود که بنا به مورد و نوع مصرف و وضع رودخانه ، نهر طبیعی و برکه به وسیله وزارت نیرو یا شرکت های آب منطقه ای تعیین می گردد .

حریم کیفی برای رودخانه ها ، انهار طبیعی و برکه های تأمین کننده آب شرب مقطوعاً یک صد و پنجاه متر خواهد بود . سیاهه رودخانه های یاد شده توسط سازمان های آب منطقه ای تعیین و برای اطلاع عموم اعلام خواهد شد .

تشخیص موارد کمال انتفاع و عدم تضرر در حریم موضوع این بند به موجب دستورالعملی خواهد بود که وزارت نیرو تدوین و جهت اجرا به شرکت های آب منطقه ای ابلاغ می نماید . دستورالعمل یاد شده در بخش حریم کیفی با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست تدوین خواهد شد .

ماده 2 – شرکت های آب منطقه ای مکلفند با توجه به امکانات ، حد بستر و حریم رودخانه ها ، انهار ، مسیل ها ، مرداب ها و برکه های طبیعی موجود در حوزه فعالیت خود را با برنامه ریزی مشخصی و با اعزام کارشناس یا کارشناسان ذیصلاح طبق مقررات این آیین نامه تعیین نمایند.

تبصره – کلیه مراجع تعیین کننده کاربری و صادرکننده پروانه استقرار فعالیت ، مکلفند قبل از تعیین کاربری و یا صدور هرگونه مجوزی در حریم موضوع بند خ ماده (1) این آیین نامه ، نسبت به کسب نظریه شرکت آب منطقه ای مربوط در رابطه با کمال انتفاع و عدم ضرر برای موضوع مورد نظر اقدام نمایند .

ماده 3 – شرکت آب منطقه ای در هر مورد که بستر و حریم رودخانه ، نهر طبیعی ، مسیل ، مرداب و برکه طبیعی را تعیین می نماید ، مراتب را به طرق مقتضی به طور کتبی به متقاضی اعلام و در مورد تعیین بستر و حریم سرتاسری ، موضوع از طریق پخش اطلاعیه های محلی ( برای یک نوبت ) به اطلاع اشخاص ذینفع می رسد که بستر و حریم رودخانه ، نهر ( طبیعی – سنتی ) ، مسیل ، مرداب و برکه طبیعی مورد نظر تعیین گردیده و اشخاص می توانند برای کسب اطلاع از حدود بستر و حریم تعیین شده به شرکت آب مربوطه مراجعه و چنانچه اعتراضی داشته باشند ظرف یک ماه از تاریخ انتشار اطلاعیه ، اعتراض خود را به شرکت مربوطه تسلیم و رسید دریافت دارند . چنانچه اعتراضی نسبت به بستر و حریم تعیین شده در مهلت مذکور در فوق واصل شود ، شرکت آب منطقه ای مربوط اعتراض را به کمیسیونی مرکب از دو نفر کارشناس فنی ذیصلاح و یک نفر کارشناس حقوقی که از بین مجرب ترین کارشناسان شرکت با ابلاغ مدیرعامل منصوب می شوند ، ارجاع می نماید .

ماده 4 – کمیسیون مذکور در ماده (3) پس از وصول پرونده مورد اعتراض ، گزارش کارشناس یا کارشناسان را بررسی می کند و در صورتی که با بستر و حریم تعیین شده موافق باشد ، آن را تأیید می کند والا بعد از اخذ توضیحات از کارشناس یا کارشناسان ذیربط ، نظر خود را به شرکت اعلام خواهد نمود . چنانچه توضیحات مذکور برای کمیسیون قانع کننده نباشد ، کمیسیون می تواند رأساً یا به وسیله کارشناسان دیگری محل را بازدید کند و پس نظر خود را در مورد بستر و حریم به شرکت اعلام دارد . نظر این کمیسیون قطعی و به منزله نظر وزارت نیرو است .

ماده 5 – پس از اعلام نظر کمیسیون موضوع ماده (3) این آیین نامه ، شرکت آب منطقه ای نسبت به علامت گذاری نهایی حد بستر و حریم تعیین شده به نحو مقتضی اقدام خواهد نمود و نسخه ای از نقشه مربوط به بستر و حریم را برای اطلاع به اداره ثبت اسناد و املاک ، بخشداری و شهرداری حوزه عمل ارسال و نیز مراتب را به نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران اعلام خواهد داشت و از تجاوز اشخاص به بستر و حریم با همکاری مأموران انتظامی جلوگیری خواهد کرد .

ماده 6 – پس از تعیین و تشخیص میزان بستر و حریم رودخانه ، نهر ، مسیل ، مرداب و برکه طبیعی در صورتی که شرکت آب منطقه ای قلع و قمع اعیانی از اشجار و غیر آن واقع در بستر و حریم را برای استفاده از امور مربوط به آب و برق لازم بداند ، براساس مقررات مربوط اقدام خواهد نمود .

تبصره – هرگاه اعیانی موجود در بستر و حریم به صورت کشت موقت باشد ، پس از برداشت محصول مقررات ماده فوق اعمال خواهد شد .

ماده 7 – کشت موقت در آن قسمت از بستر رودخانه ، نهر و مسیل که برای بهره برداری از آب مزاحمتی ایجاد ننماید ، با موافقت کتبی و قبلی شرکت آب منطقه ای ذیربط به صورت اجاره و رعایت اولویت برای مجاوران بلامانع است ، ولی مستأجر به هیچ وجه حق ایجاد اعیانی و غرس نهال و درخت ( به جز زراعت سطحی ) را ندارد . در صورت تخلف اراضی مسترد و از فعالیت وی جلوگیری خواهد شد . شرکت آب منطقه ای ذیربط باید در اجاره نامه قید کند که در صورت بروز هرگونه خسارت ناشی از سیل و نظایر آن هیچ گونه مسئولیتی نخواهد داشت .

تبصره – استفاده از مقررات این ماده در مورد اراضی بستر بالادست سدها شمول ندارد .

ماده 8 – چنانچه بستر رودخانه ، نهر طبیعی و مسیل به صورت طبیعی تغییر نماید و باقی مانده بستر که بستر مرده نامیده می شود و کماکان در اختیار دولت است ، برای اجرای طرح های آب و برق قابل استفاده باشد ، با حدود مشخصی از طریق وزارت نیرو به دستگاه متقاضی به صورت اجاره واگذار و نحوه آماده سازی ، کناره بندی و سایر شرایط مربوط در سند واگذاری قید خواهد گردید .

ماده 9 – چنانچه افراد یا شهرداری ها یا ادارات ثبت اسناد و املاک به صورت موردی تقاضای تعیین حد بستر و حریم رودخانه ، انهار یا مسیل یا مرداب و یا برکه طبیعی را که در مجاورت ملکی واقع است ، بنمایند ، شرکت آب منطقه ای مکلف است با اخذ هزینه کارشناسی که تعرفه آن از طرف وزارت نیرو تعیین خواهد شد ، نسبت به تعیین حد بستر و حریم هریک از موارد یاد شده به ترتیب مقرر در این آیین نامه اقدام نماید مشروط بر این که تصرفات قانونی اشخاص نسبت به املاک مورد نظر احراز و توسط مراجع ذیصلاح تأیید شده باشد .

ماده 10 – چنانچه امکان دیواره سازی و استفاده از اراضی مازاد بستر برای مجاوران وجود داشته باشد ، شرکت آب منطقه ای ضمن مشخص کردن مجاوران رودخانه یا نهر یا مسیل یا مرداب یا برکه طبیعی ، مشخصات دیواره و مقدار زمین هایی را که در اثر دیواره سازی حاصل می شود ، معلوم و به مجاوران اعلام خواهد نمود تا در صورت تمایل به شرکت مراجعه و یا قبول شرایط و مشخصات دیواره سازی برای اخذ اجاره مربوط اقدام نمایند . بستر واقع در پشت دیواره احداثی در اختیار دولت جمهوری اسلامی ایران است . شرکت می تواند پس از تأمین میزان حریم که بلافاصله بعد از دیواره احداثی شروع می شود ، باقی مانده بستر را به سازنده دیوار یا در صورت عدم تمایل سازنده به دیگران اجاره دهد .

ماده 11 – شرکت های آب منطقه ای با همکاری شهرداری ها و ادارات ثبت اسناد و املاک ، مسیل های متروک را شناسایی خواهند نمود . تشخیص متروک بودن مسیل ها در خارج محدوده قانونی شهرها با شرکت آب منطقه ای است ، ولی در داخل محدوده قانونی شهرها ، شرکت مزبور با همکاری شهرداری ها تصمیم لازم را اتخاذ خواهد نمود . در صورت بروز اختلاف نظر، تشخیص وزارت نیرو معتبر می باشد .

ماده 12 – عبور لوله نفت و گاز و غیره از بستر و حریم رودخانه ها ، انهار طبیعی ، مسیل ها ، مرداب ها و برکه های طبیعی با موافقت وزارت نیرو بلامانع است ، ولی مسئولیت حفاظت آنها با دستگاه های ذیربط خواهد بود .

ماده 13 – وزارت خانه ها ، مؤسسات و شرکت های دولتی ، شهرداری ها و همچنین سازمان ها و نهادهای وابسته به دولت مکلفند قبل از اجرای طرح های مربوط به خود و صدور پروانه لازم بستر و حریم رودخانه ها ، انهار ، مسیل ها ، مرداب ها و برکه های طبیعی را استعلام نمایند . هر نوع تصرف در بستر حریم منوط به موافقت کتبی و قبلی وزارت نیرو است . متخلفان از این ماده طبق مقررات موضوعه تعقیب و مجازات خواهند شد .

ماده 14 هرگاه حریم رودخانه ها ، انهار ، مسیل ها ، مرداب ها ، برکه های طبیعی و راه های اصلی و فرعی موجود تداخل نمایند ، قسمت مورد تداخل برای تأسیسات طرفین به طور مشترک مورد استفاده قرار خواهد گرفت .

ماده 15 – حریم کانال ها ، انهار احداثی و سنتی و شبکه های آبیاری و زهکشی با توجه به ظرفیت آنها طبق جدول زیر از طرف وزارت نیرو یا شرکت های تابع آن برای هر طرف تعیین می گردد و این حریم از منتهی الیه دیواره آنها می باشد :

ظرفیت کانال ها ، انهار ، مستحدثه و شبکه های آبیاری و زهکشی

الف) آبدهی (دبی) بیش از 15 متر مکعب در ثانیه – میزان حریم از هر طرف 12 تا 15 متر .

ب) آبدهی (دبی) از 10 تا 15 مترمکعب در ثانیه – میزان حریم از هر طرف 8 تا 12 متر .

پ) آبدهی (دبی) از 5 تا 10 مترمکعب در ثانیه – میزان حریم از هر طرف 6 تا 8 متر .

ت) آبدهی (دبی) از 2 تا 5 متر مکعب در ثانیه – میزان حریم از هر طرف 4 تا 6 متر .

ث) آبدهی (دبی) از یکصد و پنجاه لیتر تا 2 متر مکعب در ثانیه – میزان حریم از هر طرف 1 تا 2 متر .

ج) آبدهی (دبی) کمتر از یکصد و پنجاه لیتر در ثانیه – میزان حریم از هر طرف 1 متر .

……………………………..

الف) حریم لوله آبرسانی تا قطر پانصد میلی متر کلاً 6 متر ( 3 متر از هر طرف نسبت به محور لوله ) .

ب) حریم لوله از پانصد تا هشتصد میلی متر کلاً 8 متر ( 4 متر از هر طرف نسبت به محور لوله).

پ) حریم لوله از هشتصد تا یکهزار و دویست میلی متر کلاً 10 متر ( 5 متر از هر طرف نسبت به محور لوله ) .

ت) حریم لوله از یکهزار و دویست میلی متر با بالا کلاً 12 متر ( 6 متر از هر طرف نسبت به محور لوله ) .

در صورتی که لوله های آبرسانی به موازات و در حریم یکدیگر نصب گردند ، حد خارجی حریم به اعتبار قطر آخرین لوله منظور می شود .

تبصره 1 – کانال ، انهار ، شبکه های آبیاری و زهکشی و انهار طبیعی و احداثی واقع در داخل مزارع و باغ ها تا مساحد یک صد هکتار که برای آبیاری همان مزارع و باغ ها مورد استفاده است ، دارای حریم نیستند .

تبصره 2 – در مواردی که در طراحی کانال ، تأسیسات تبعی ( راه سرویس ، گل انداز ، زهکش و غیره ) در یک طرف یا طرفین آن منظور شده باشد ، حریم مرتبط به فاصله (2) متر از منتهی الیه تأسیسات مذکور برای حفاظت آنها در نظر گرفته می شود ، ولی در هرحال فاصله ای که تأسیسات تبعی مذکور به انضمام دو متر حریم مقرر در فوق در آن قرار دارد ، نباید از میزان حریم مقرر در این ماده کمتر باشد .

معاون اول رئیس جمهور – حسن حبیبی

برای خرید و دانلود تمام متن قانون آب و فاضلاب در یک فایل قابل ویرایش بر روی لینک زیر کلیک کنید :

5,000 ریال – خرید

fb instagram

Leave A Reply

Your email address will not be published.

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.